گیک فارسی

نوشته های یک گیک فارسی از فعالیت ها ،‌ علاقه مندی ها و نقد هایش

بازیابی لینوکس بعد از نصب ویندوز یا سیستم عامل دیگر

نویسنده:
26 ژانویه 17

میخواستم یکسری Game قدیمی را دوباره بازی کنم و حوصله سر و کله زدن با Patch هاشون توی Windows 7 را نداشتم و برعکس همیشه که لینوکس را بعد از ویندوز بی دردسر نصب میکردم و Grub همه چیز را تر و تمیز Dual Boot میکرد. اینبار باید Windows XP را در حالی که لینوکس نصب بود Setup میکردم.

وقتی ویندوز را بعد از لینوکس نصب میکنید ، چون ویندوز کلاً لینوکس را تشخیص نمیده و Boot Loader خودش را جایگزین Grub توی MBR میکنه در نتیجه به هیچ وجه نمیتونید سیستم را با لینوکس بوت کنید. و سیستم از Dual Boot خارج میشه. اما بازیابی Grub خیلی هم کار سختی نیست.

کافیه Live CD مربوط به توزیع لینوکس را بگذارین و لینوکس را بیارین بالا. حالا با دستور sudo fdisk -l باید ببینید لینوکس روی کدوم پارتیشن نصب شده. مثلاً روی سیستم من sda5 بود. حالا با دستور زیر پارتیشن را mount میکینم:

sudo mount /dev/sda5 /mnt

حالا دستور زیر را برای محکم کاری بزنین تا موارد مورد نظر mound بشن :

for i in /sys /proc /run /dev; do sudo mount --bind "$i" "/mnt$i"; done

توی این مرحله که پارتیشن مربوطه را mount کردیم باید chroot کنیم :

sudo chroot /mnt

حالا grub را روی دیسک مرتبط با پارتیشن لینوکس نصب میکنیم. دیسک من میشه sda:

grub-install /dev/sda

حالا باید Grub را update کنیم که ویندوز را شناسایی کنه:

update-grub

حالا از chroot خارج میشیم و سیستم را ریست میکنیم و تمام :

exit
sudo reboot

یادتون باشه برای پیشرفت توی لینوکس نباید از ترمینال بترسین و بهتره وقتی میشه کاری را خیلی ساده و سر راست با ترمینال انجام داد نیازی به اسکریپت های آماده نیست.

بالا نیومدن سیستم با خطای عدم Mount شدن درایو اصلی لینوکس

نویسنده:
24 ژانویه 16

امروز روی لپ‌تاپ قدیمیم میخواستم چند تا ایمیل را بررسی کنم و حواسم نبود که شارژ نداره ،‌ لپ‌تاپ را روشن کردم و رفتم USB Memory بیارم که فایل‌ها را بریزم روش ولی همینکه برگشتم دیدم لپ‌تاپ خاموش شده و متوجه شدم شارژ نداره ،‌ وقتی برق AC وصل کردم و میخواست بیاد بالا Grub سیستم را روی درایو sda که Home روش بود Boot نمیکرد و خطای Mount میداد و میرفت توی یک محیط با تعدادی دستور خاص.

اگه کاربر ویندوز بودم عموما استفاده از Recovery واین چیزا نتیجه‌ای نمیداشت و ویندوز را دوباره نصب میکردم اما نه ! سیستم عامل لینوکس هست و حتماً ابزاری برا ی رفع مشکل داره.Live CD اوبونتو را گذاشتم توی DVD-ROM و اوبونتو اومد بالا اما پیغام داد که نمیتونه Drive را Mount کنه. اومدم با دستور زیر دستی انجام بدم :

sudo mount /dev/sda3 /media/mysda

که خطای زیر را گرفتم :

mount: wrong fs type, bad option, bad superblock on /dev/sda3,
missing codepage or helper program, or other error
In some cases useful info is found in syslog - try
dmesg | tail or so 

طبق پیشنهادش دستور dmesg | tail را زدم و توی خط آخر نوشته بود:

EXT4-fs (sda3): error loading journal

با کمی جستجو متوجه شدم ext4 یه فایلی داره به نام Journal که وقتی سیستم به شکل غیر صحیح و اصولی Shutdown میشه لینوکس با استفاده ازش ناسازگاری ها و ناهماهنگیهای File System را تعمیر میکنه. حالا لینوکس برای Mount نیاز به این Journal داشت و گویا دچار مشکل شده بود.

پس دنبال Corrupt Journal گشتم و متوجه شدم با Gparted و قابلیت Check (روی درایو Right Click کنید و چک را انتخاب کنید). مشکل حل میشه. کمی فرآیندش زمان برد و پیام موفقیت داد اما میتونستی ببینی داره چه دستوری را اجرا میکنه :

sudo e2fsck -f -y -v /dev/sda3

بعدش Reboot کردم و لپ‌تاپ سالم اومد بالا ،‌ البته قطعاً فایل‌هایی ممکنه دچار خرابی و مشکل شده باشن که به مرور زمان متوجه خواهم شد البته فعلاً که موردی نبوده و اگه بود توی همین پست اشاره میکنم.

مهاجرت به لینوکس | نصب اوبونتو در کنار ویندوز

نویسنده:
22 می 14

پیرو نوشته‌ای که با عنوان «مهاجرت به لینوکس | کدام توزیع ؟» منتشر کردم. در سومین مرحله و بعد از انتخاب Ubuntu به عنوان توزیع مورد نظر و دانلود اون از سایت سازنده ، در نظر دارم تا آموزش بدم چطور Ubuntu را در کنار ویندوز نصب کنیم. قطعاً مدتی زمان میبره تا شخص خودش را با سیستم عامل جدید وفق بده و به‌ قدری در استفاده از اون مهارت کسب کنه که سیستم عامل قبلی یعنی ویندوز را کلاً بی خیال بشه و شاید برای پشتیبانی از پروژه های قبلی اون را نگه داره یا توی یک VM (بخوانید ماشین مجازی) نصبش کنه.

توجه : من بار ها با همین روشی که توضیح خواهم داد سیستم عامل Ubuntu را در کنار ویندوز نصب کردم ، ولی از اونجا که نیازمند به تغییراتی در پارتیشن های هارد دیسک هست ، عقل سلیم حکم میکنه که یک Backup از اطلاعات مهم بگیرید.

خوب ما آخرین نسخه Ubuntu (ترجیحاً LTS یا همون «با پشتیبانی دراز مدت») را از سایتش دانلود کردیم و اون را روی یک CD یا DVD به قول معروف Write یا صحیح‌تر Burn کردیم. در این مرحله CD را توی Drive قرار میدیم و سیستم را ریست میکنیم. از اونجا که Ubuntu به صورت Bootable و Live CD هستش. سیستم عامل بدون نیاز به نصب اجرا میشه و سیستم بالا میاد. ما میتونیم بدون نصب سیستم عامل اون را تست کنیم و مطمئن بشیم که همه سخت‌افزار ما را شناخته و کلاً یک بررسی جامع قبل از نصب داشته باشیم.

مهمترین و اصلی‌ترین بخش از نصب Ubuntu ساماندهی پارتیشن ها هستش. به نظر من بهترین روش برای اختصاص پارتیشن های لینوکس حالت سه پارتیشنی هستش یعنی Root , Home , Swap (از چپ بخوانید!) که فایل‌های سیستمی لینوکس توی Root قرار میگیره ، فایل‌های برنامه‌ها ، فیلم ، موسیقی و غیره توی Home قرار میگیره و Swap هم که در موارد مرتبط با Ram مثل زمانی که Ram کم میاد و … (از حوصله این مطلب خارجه) کاربرد داره.

قطعاً سناریو های متفاوتی برای پارتیش های شما وجود داره و من نمیتونم برای تک به تک اونها مثال بزنم. اما فرض را بر این میگذاریم که شما کلاً میدونین پارتیشن های Primary و Extended و Logical چی هستند که اگه نمیدونین باید اول در مورد اونها کمی اطلاعات به دست بیارین. و فرض دوم هم بر این میگذاریم که شما دو تا پارتیشن دارین یکی پارتیشن مربوط به ویندوز یکی هم پارتیشن مربوط به فایل‌های مولتی مدیا مثل عکس و فیلم و بازی و موسیقی و غیره. ویندوز روی یک Primary پارتیشن نصب شده و پارتیشن مولتی مدیا شما یا روی Primary هست و یا روی Extended که شامل یک Logical پارتیشن شده. از اونجا که بیشترین فضا به پارتیشن مولتی مدیا شما اختصاص داده شده . ما نیاز داریم تا فضای مورد نیاز برای پارتیشن های لینوکس را که من مجموعا ۵۰ گیگ در نظر میگیرم (البته میتونید کم یا زیادش کنین) را از پارتیشن مولتی مدیا فعلی تأمین کنیم.

ما برای دستکاری پارتیشن ها از ابزار Gparted توی Ubuntu استفاده میکنیم. این ابزار را میتونید با زدن Ctrl-D و تایپ gparted و زدن Enter اجرا کنید.من قصد ندارم در حال حاضر ابزار Gparted را آموزش بدم و شاید در نوشته‌های آتی اون را معرفی و آموزش دادم.

اگر فرض را بر این بگذاریم که پارتیشن مولتی مدیا ویندوز از نوع Primary هستش کافیه با استفاده از Gparted اون را Shrink یا کوچیک کنیم تا فضای خالی مثلاً به اندازه ۵۰ گیگ آزاد بشه و بعدش توی اون فضای خالی یک پارتیشن ۵۰ گیگی از نوع Extended بسازیم و سه پارتیشن لینوکس را از نوع Logical توی اون پارتیشن Extended ایجاد کنیم.

اگر فرض را بر این بگذاریم که پارتیشن مولتی مدیا ویندوز از نوع Logical و توی یک Extended باشه. کافیه اون پارتیشن Logical را به اندازه مثلاً ۵۰ گیگ کوچیک کنیم و ۳ تا پارتیشن Logical مربوط به لینوکس را توی فضای خالی شده اون پارتیشن Extended ایجاد کنیم.

حجم پارتیشن های لینوکسی را میشه برای Root به اندازه ۱۰ گیگابایت ، برای Swap به اندازه Ram (مثلاً ۴ گیگ برای رم ۴ گیگی) ، مابقی هم برای Home در نظر بگیریم.حالا میتونید تغییرات را توی Gparted اعمال کنید و منتظر بشین تا عملیات کامل بشه.

حالا روی آیکون Install کلیک میکنیم تا پنجره نصب باز بشه. پس از انتخاب زبان باید برای برنامه نصب مشخص کنیم از کدام پارتیشن ها استفاده کنه. پس روی «انتخاب دستی پارتیشن ها» کلیک میکنیم. و نوع پارتیش ها را با انتخاب آن‌ها (Mount Point) تعیین میکنیم.(Root همون / هستش).

حالا با ادامه دادن به Wizard به راحتی Ubuntu را نصب می کنیم.

بعد از نصب Ubuntu به جای Windows Bootloader حالا Bootloader ی به نام Grub جایگزین شده تا انتخاب کنید کدام سیستم عامل Boot بشه. نصب که تمام شد با ریست کردن و انتخاب Ubuntu از Bootloader به راحتی Ubuntu بالا میاد و کار نصبش تموم شده.

حالا باید مطمئن بشیم که Windows هم به راحتی Boot میشه و بالا میاد. اما چرا ممکنه نیاد ؟ به خاطر اینکه بعد از Repartitioning احتمال داره که Filesystem مربوط به Windows دچار مشکل یا به هم ریختگی شده باشه که احتمالش هم کم نیست. پس اگه بعد از انتخاب Windows از منوی Grub خطایی گزارش شد و Windows بالا نیومد نگران نشین. کافیه CD مربوط به ویندوز را بگذارین توی Drive و پس از Boot شدنش به Setup برین و از گزینه Repair your system و در صورت عدم توفیق از دیگر گزینه های Repair And Recovery Tools استفاده کنید.

پ.ن : اگه خودتون در پارتیشن کردن کامپیوترتون برای ویندوز یا نصب خود ویندوز نقشی نداشتین نباید از عدم توفیق در نصب لینوکس یا متوجه نشدن موضوعات مطرح شده در این نوشته از نصب Ubuntu بگذرین. همونطور که کامپیوتر شما را برای ویندوز شخص دیگری پارتیشن بندی کرده یا کلاً ویندوز را نصب کرده. سعی کنید توی سایت‌هایی مثل انجمن فارسی اوبونتو یک همشهری یا حتی هم‌محله‌ای پیدا کنید و علاوه بر حل مشکل نصب اوبونتو از هم موضوعات مختلفی را یاد بگیرین. جامعه علاقه‌مندان به نرم‌افزار آزاد بسیار اجتماعی و فعال در کمک به دیگران هستند. پس نگران نباشید!

توجه : بسیاری از بخش‌های این نوشته به استناد از مطلب سایت Dedoimedo با عنوان How to install windows 7 and ubuntu side by side نوشته شده است. اگرچه موضوعات مطرح شده همگی تجربه شخصی و عملی این جانب می باشند.

در پست بعدی مهاجرت به لینوکس در مورد نصب سرویس های مورد نیاز برای برنامه نویسی و توسعه وب یا همون LAMP خواهم نوشت.